fa شمولیت مالی در ایران و عوامل مؤثر بر آن سیاست اقتصاد کلان، جنبه‌های اقتصاد کلان مالیه عمومی و چشم‌انداز کلی (E6) Macroeconomic Policy, Macroeconomic Aspects of Public Finance, and General Outlook (E6) مطالعه موردی Case Study با توجه به نقش کلیدی دسترسی فراگیر به خدمات مالی در تحقق عدالت اقتصادی و توسعه پایدار، این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل عوامل بومی مؤثر بر شمولیت مالی در ایران انجام شد. در مرحله نخست، با بهره‌گیری از مطالعات پیشین و به روش تحلیل محتوای کیفی، مجموعه‌ای اولیه از عوامل استخراج گردید. سپس بر اساس آن‌ها، یک پرسشنامه نیمه‌ساختاریافته طراحی و مصاحبه‌هایی با ۱۹ نفر از خبرگان انجام شد. داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها با روش کدگذاری باز تحلیل و عوامل نهایی شناسایی شدند. در ادامه و در چارچوب تحلیل کمی، ابتدا از روش دلفی فازی در سه مرحله برای کسب اجماع نظری و غربال‌گری اولیه استفاده گردید. سپس با بهره‌گیری از داده‌های جمع‌آوری‌شده از ۱۸۱ کارشناس، تحلیل عاملی اکتشافی برای تدوین مدل مفهومی و تحلیل عاملی تأییدی (مدل‌سازی معادلات ساختاری) برای آزمون مدل به‌کار گرفته شد. یافته‌های نهایی پژوهش پنج شاخص کلیدی برای تبیین شمولیت مالی در ایران را شناسایی کرد که به‌ترتیب اهمیت شامل شمولیت مالی دیجیتال، دسترسی به خدمات مالی، عدالت اجتماعی و اقتصادی، سواد و آموزش مالی و سیاست‌های مالی و اقتصادی است. این نتایج نشان می‌دهد که برای تدوین سیاست‌های کارآمد، توجه هم‌زمان به ابعاد فناورانه، نهادی، آموزشی و سیاست‌گذاری ضروری است.<br> &nbsp; <span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-weight:normal">Given the pivotal role of widespread access to financial services in achieving economic justice and sustainable development, this study aimed to identify and analyze indigenous factors influencing financial inclusion in Iran. In the first phase, a preliminary set of factors was extracted through qualitative content analysis of previous studies. Based on these findings, a semi-structured questionnaire was developed, and interviews were conducted with 19 experts. The interview data were analyzed using open coding, leading to the identification of final factors. In the next phase, within the framework of quantitative analysis, a three-round fuzzy Delphi method was employed to achieve expert consensus and perform initial screening. Subsequently, data collected from 181 professionals were analyzed using exploratory factor analysis (EFA) to construct the conceptual model, followed by confirmatory factor analysis (CFA) through structural equation modeling to test the model. The final findings identified five key dimensions explaining financial inclusion in Iran, ranked by importance as follows: digital financial inclusion, access to financial services, social and economic justice, financial literacy and education, and financial and economic policies. These results underscore the necessity of designing comprehensive policies that simultaneously address technological, institutional, educational, and policy-related dimensions.</span></span><br> &nbsp; شمولیت مالی, خدمات مالی, فناوری مالی, عدالت اقتصادی, آموزش و سواد مالی,کدگذاری باز, دلفی فازی, تحلیل عاملی اکتشافی, تحلیل عاملی تأییدی 161 218 http://jmbr.mbri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2891-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Haji Ali محمد حاجی علی mohammad.hajiali@iau.ac.ir 100319475328460015447 100319475328460015447 No Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی Ali Saeedi علی سعیدی ali_saeedi@yahoo.com 100319475328460015448 100319475328460015448 Yes Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی Mohammad Hassani محمد حسنی mhassani@iau.ac.ir 100319475328460015449 100319475328460015449 No Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی