fa تفسیر ضریب مارشال-لرنر در اقتصاد ایران سیاست اقتصاد کلان، جنبه‌های اقتصاد کلان مالیه عمومی و چشم‌انداز کلی (E6) Macroeconomic Policy, Macroeconomic Aspects of Public Finance, and General Outlook (E6) مطالعه تجربی Empirical Study <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span kayhan="" style="font-family:" xb="">این پژوهش با استفاده از داده‌های فصلی دوره ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳ و به‌کارگیری سه رویکرد</span></span></span> <span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">strucchange</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span kayhan="" style="font-family:" xb=""> و </span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">VECM</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span kayhan="" style="font-family:" xb=""> (با و بدون لحاظ متغیرهای محدودیت‌های تجاری و تحریم) به بررسی کشش‌های واردات و صادرات و اعتبار شرط مارشال&ndash;لرنر در اقتصاد ایران پرداخته است. نتایج مدل </span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">strucchange</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span kayhan="" style="font-family:" xb=""> نشان داد که نقطه شکست تغییر ساختاری و واکنش واردات و صادرات به تغییرات نرخ ارز حقیقی، در اواخر سال ۱۳۹۸ رخ داده که ناشی از تشدید تحریم‌های ثانویه، سیاست‌های چند‌نرخی ارز و شوک ناشی از همه‌گیری کرونا بوده است. در این مقطع، پس از این نقطه واکنش واردات به تغییرات نرخ ارز مثبت و صادرات منفی شده است و ضریب مارشال لرنر چه قبل از نقطه شکست و چه بعد از آن نیز برقرار نمی‌باشد. برآورد مدل </span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">VECM</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span kayhan="" style="font-family:" xb=""> با لحاظ متغیرهای تحریمی نیز نشان می‌دهد که مجموع کشش‌های واردات و صادرات کمتر از یک است و بنابراین کاهش ارزش پول ملی در عمل به بهبود تراز تجاری منجر نمی‌شود. تنها در سناریوی فرضی باز بودن کامل تجارت جهانی، ضریب مارشال-لرنر نزدیک به یک شده و این شرط تا حدودی برقرار گردید که بیانگر اهمیت تحریم‌ها و محدودیت‌های نهادی در تضعیف اثرگذاری نرخ ارز حقیقی بر تجارت خارجی ایران است. بر این اساس، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ریشه عدم تحقق شرط مارشال&ndash;لرنر در اقتصاد ایران نه در نوسانات نرخ ارز، بلکه در ساختار وابسته واردات، محدودیت‌های تحریمی و ضعف ظرفیت‌های صادرات غیرنفتی نهفته است. </span></span></span> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This study examines the validity of the Marshall&ndash;Lerner condition in the Iranian economy using quarterly data from 2001 to 2024 and three empirical approaches: strucchange and VECM models with and without sanctions and trade restrictions. The strucchange analysis identifies a major structural break in late 2019, associated with intensified U.S. sanctions, multiple exchange rate regimes, and the COVID-19 shock. While imports declined after this break, exports did not respond significantly to exchange rate depreciation due to banking restrictions, limited market access, and structural weaknesses in export-oriented production. The VECM with sanctions shows that the sum of import and export elasticities is below unity, implying that currency depreciation does not improve the trade balance under current constraints. Only under the hypothetical scenario of fully open global trade does the condition hold, with elasticities exceeding unity. These findings indicate that the failure of the Marshall&ndash;Lerner condition in Iran stems not from exchange rate dynamics, but from structural barriers such as sanctions, multiple exchange rate practices, heavy import dependence, and limited non-oil export capacity.</span></span></span></span><br> &nbsp; کلیدواژه: شرط مارشال-لرنر, نرخ ارز حقیقی, شکست ساختاری, اقتصاد ایران, تحریم و محدودیت تجاری 603 631 http://jmbr.mbri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2915-1&slc_lang=fa&sid=1 Atefeh Gholami عاطفه غلامی at.gholami@ut.ac.ir 100319475328460016208 100319475328460016208 No Department of Economics,University of Tehran.Tehran. Iran فرهاد رهبر frahbar@ut.ac.ir 100319475328460016209 100319475328460016209 Yes Department of Economics,University of Tehran.Tehran. Iran