Journal of Monetary & Banking Research

fa بررسی واکنش تاب‌آوری بانک‌ها نسبت به شوک‌های سیستمیک (مطالعه موردی بانک‌های بورسی ایران) Examining the Resilience Response of Banks to Systemic Shocks: (Case Study of Iranian Stock Exchange Banks) سیاست پولی، بانکداری مرکزی و عرضه پول و اعتبارات (E5) Monetary Policy, Central Banking, and the Supply of Money and Credit (E5) مقاله نظری Theoretical Article این پژوهش به بررسی واکنش تاب‌آوری بانک‌ها نسبت به شوک‌های سیستمیک می‌پردازد و بر ۱۴ بانک فعال پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران بین سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳ تمرکز دارد. هدف اصلی، شناسایی ویژگی‌های بانکی است که می‌توانند در برابر شوک‌های سیستمیک تاب‌آوری بیشتری نشان دهند. با توجه به بحران‌های مالی اخیر در ایران، مانند نوسانات ارزی و تحریم‌ها که شوک‌های سیستمیک را تشدید کرده‌اند، این مطالعه اهمیت ویژه‌ای دارد زیرا نظام بانکی ایران به‌عنوان ستون اصلی اقتصاد، آسیب‌پذیر است و تاب‌آوری آن می‌تواند از بحران‌های گسترده جلوگیری کند. روش تحقیق، یک رویکرد تجربی نوین مبتنی بر مدل فاصله تا نکول مرتون (۱۹۷۴) و تحلیل داده‌های تابلویی با استفاده از روش اثرات ثابت است. بر این اساس ابتدا فاصله تا نکول (DD) برای هر بانک محاسبه شده که نشان‌دهنده ثبات و تاب‌آوری است؛ سپس شاخص فاصله تا نکول سیستم بانکی (IDD) به‌عنوان میانگین وزنی DD ها تعیین می‌شود. ضریب β  DD (بتای فاصله تا نکول) به‌عنوان معیار واکنش تاب‌آوری هر بانک نسبت به تغییرات شوک‌های سیستمیک محاسبه شده است. مدل رگرسیون تابلویی برای بررسی عوامل مؤثر بر این ضریب، شامل متغیرهای بانکی (مانند اندازه، اهرم مالی، نقدینگی، سرمایه نظارتی و...) و کنترلی (تورم، رشد GDP و...) استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که شوک‌های سیستمیک تاب‌آوری بانک‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد، به‌طوری که اندازه بانک‌ها اثر مثبتی بر شدت واکنش دارد، یعنی بانک‌های بزرگتر تاب‌آوری کمتری نشان می‌دهند و بیشتر در معرض ورشکستگی قرار می‌گیرند. اهرم مالی این واکنش را افزایش می‌دهد، درحالی‌که نقدینگی و سرمایه نظارتی آن را کاهش می‌دهند و تاب‌آوری را تقویت می‌کنند. نسبت دارایی بانک به GDP نیز واکنش منفی بر تاب‌آوری دارد که آسیب‌پذیری بانک‌های بزرگ نسبت به اقتصاد داخلی را برجسته می‌کند. متغیرهای کنترلی مانند تورم واکنش را افزایش و رشد GDP حقیقی آن را کاهش می‌دهد. درنهایت، یافته‌ها حاکی از آن است که شوک‌های سیستمیک می‌توانند تاب‌آوری بانک‌ها را تضعیف کنند؛ اما تقویت ثبات از طریق محدودیت‌های اندازه و مقررات احتیاطی می‌تواند واکنش را تعدیل کند. این امر بر ضرورت طراحی قوانین متناسب با ساختار بانکی ایران تأکید دارد تا از بحران‌های مالی جلوگیری شود. پیشنهاد می‌شود بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نظارت مبتنی بر ریسک را تقویت کرده و الزامات سرمایه‌ای برای بانک‌های بزرگ اعمال نماید. تحریم‌ها و نوسانات ارزی فشار زیادی بر بانک‌ها وارد کرده‌اند و سیاست‌هایی مانند تقویت نقدینگی و سرمایه نظارتی می‌توانند اثرات این شوک‌ها را تعدیل کنند. همچنین، محدودیت اندازه بانک‌ها از تمرکز ریسک در چند نهاد بزرگ (مانند ملت و صادرات) جلوگیری می‌کند.    This study examines the resilience response of banks to systemic shocks and focuses on 14 active banks listed on the Tehran Stock Exchange between 2014 and 2024. The main objective is to identify bank characteristics that can demonstrate greater resilience to systemic shocks. Given the recent financial crises in Iran, such as currency fluctuations and sanctions that have exacerbated systemic shocks, this study is of particular importance because the Iranian banking system, as the main pillar of the economy, is vulnerable, and its resilience can prevent widespread crises. The research method is a new empirical approach based on Merton's (1974) distance-to-default model and panel data analysis using the fixed effects method. Accordingly, first, the distance-to-default (DD) is calculated for each bank, which indicates stability and resilience; then, the banking system distance-to-default index (IDD) is determined as the weighted average of the DDs. The βDD coefficient (beta distance to default) is calculated as a measure of each bank's resilience response to changes in systemic shocks. A panel regression model is used to examine the factors affecting this coefficient, including banking variables (such as size, leverage, liquidity, regulatory capital, etc.) and control variables (inflation, GDP growth, etc.). The results show that systemic shocks affect bank resilience, such that bank size has a positive effect on the intensity of the response, meaning that larger banks are less resilient and more prone to failure. Leverage increases this response, while liquidity and regulatory capital reduce it and strengthen resilience. The bank's asset-to-GDP ratio also has a negative response to resilience, highlighting the vulnerability of large banks to the domestic economy. Control variables such as inflation increase the response and reduce its real GDP growth. Finally, the findings suggest that systemic shocks can weaken bank resilience; however, strengthening stability through size limits and prudential regulations can moderate the response. This emphasizes the need to design regulations that are appropriate for Iran’s banking structure to prevent financial crises. It is suggested that the Central Bank of the Islamic Republic of Iran strengthen risk-based supervision and impose capital requirements on large banks. Sanctions and currency fluctuations have put significant pressure on banks, and policies such as strengthening liquidity and regulatory capital can moderate the effects of these shocks. Also, bank size limits prevent risk from being concentrated in a few large institutions (such as Mellat or Saderat). فاصله تا نکول, شوک سیستمیک, اندازه بانک, بانک‌های بورسی ایران. 213 256 http://jmbr.mbri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2854-1&slc_lang=fa&sid=1 Qader Mohammadpour Aghdam قادر محمدپور اقدم qaghdam@gmail.com 100319475328460016237 100319475328460016237 No Islamic Azad University, Firoozkooh Branch دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزکوه Taimur Mohammadi تیمور محمدی mohammadi@atu.ac.ir 100319475328460016238 100319475328460016238 Yes ALAMEH UNIVERSITY دانشگاه علامه طباطبایی Mehdi Adibpour Adibpour مهدی ادیب پور hd.adibpour@gmail.com 100319475328460016239 100319475328460016239 No Khomeini Shahr Branch, Islamic Azad University, Khomeini Shahr, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد اتهران شمال